Robot sát thủ nguy cơ biến chiến tranh thành trò chơi giết chóc

Những cỗ máy tự động giết người có thể trở thành mối hiểm họa trong tương lai không xa khi chúng biến chiến tranh ngày càng giống trò chơi điện tử thực tế.

Robot sát thủ nếu không được kiểm soát kịp thời có thể trở thành mối đe dọa trong tương lai. Ảnh minh họa: CNN

Chủ đề về vũ khí sát thương tự động hay thường được biết đến với tên gọi "robot sát thủ" tuần trước trở lại bàn nghị sự của Liên Hợp Quốc. Chiến dịch Ngăn chặn Robot Sát thủ, được phát động từ năm 2013, nhanh chóng thu hút sự chú ý của Hội nghị Liên Hợp Quốc về các loại vũ khí thông thường (CCW) diễn ra ở Geneva, Thụy Sĩ.

Ông Toby Walsh, giáo sư về Trí tuệ Nhân tạo (AI) thuộc Đại học New South Wales, Australia, người đứng đầu một nhóm chuyên gia tại Data61, trung tâm nghiên cứu chuyên sâu về công nghệ thông tin và truyền thông ở Sydney, đã dành cả cuộc đời nghiên cứu về trí thông minh nhân tạo. Walsh liệt kê 5 nguyên nhân khiến ông lo lắng trước sự phát triển của các robot sát thủ.

Không còn là viễn tưởng

Nếu ai đó từng xem và tin vào những chi tiết trong bộ phim Kẻ Hủy diệt (Terminator) thì robot sát thủ được cho là sẽ xuất hiện vào năm 2029. Thực tế, việc chế tạo ra những cỗ máy như thế đơn giản hơn nhiều và chúng có thể sẽ ra đời chỉ trong vài năm nữa. Chúng có thể là những máy bay không người lái Predator mang tên lửa Hellfire nhưng được điều khiển bằng một chương trình máy tính thay vì do con người kiểm soát. Những công nghệ này hoàn toàn khả thi ở thời điểm hiện tại.

Chạy đua vũ trang

Khi con người chế tạo thành công robot sát thủ, kịch bản về một cuộc chạy đua vũ trang nhằm cải tiến, hiện đại hóa những cỗ máy còn thô sơ là điều không thể tránh khỏi. Và điểm cuối cùng của cuộc đua tranh ấy chắc chắn là sự ra đời của những công nghệ mang tính hủy diệt.

Định luật Moore dự đoán tốc độ xử lý của các con chip máy tính trên toàn thế giới sẽ tăng gấp đôi sau mỗi hai năm. Loài người dường như sẽ chứng kiến sự tăng trưởng theo cấp số nhân tương tự đối với các robot sát thủ, ông Walsh nhận định.

Sinh sôi nảy nở

Giáo sư Toby Walsh. Ảnh: CNN

Theo Walsh, robot sát thủ sẽ có giá thành tương đối thấp và ngày càng rẻ hơn, giống như tốc độ giảm giá của những chiếc máy bay không người lái trong vài năm gần đây. Chưa kể đến việc sản xuất chúng cũng không quá khó, ít nhất là đối với những loại còn thô sơ.

Người ta chỉ cần sở hữu một chiếc trực thăng điều khiển từ xa, điện thoại thông minh cùng một khẩu súng hay quả bom nhỏ, sau đó, yêu cầu lập trình viên viết phần mềm AI là đã nắm trong tay một cỗ máy giết người.

Quân đội chắc chắn sẽ yêu thích thứ vũ khí này bởi robot sát thủ không cần ngủ hay nghỉ ngơi, không cần mất thời gian và tốn tiền bạc huấn luyện, cũng như không cần giải cứu khi chúng gặp nguy hiểm trên chiến trường. Tuy nhiên, khi lực lượng quân đội phải tự bảo vệ mình trước các robot sát thủ thì có lẽ họ sẽ suy nghĩ lại.

Vũ khí giết người hàng loạt

Theo tạp chí The Intercept, chỉ trong 5 tháng Mỹ mở rộng chiến dịch quân sự giai đoạn 2011 - 2013 chống lại phiến quân Taliban và khủng bố al-Qaeda ở vùng núi Hindu Kush, nằm giữa Afghanistan và Pakistan, "gần 9 trong 10" người thiệt mạng sau các cuộc tấn công do máy bay không người lái thực hiện đều không phải những mục tiêu trực tiếp của Mỹ. Đó là những nhiệm vụ vẫn đòi hỏi sự tham gia của con người trong khâu quyết định cuối cùng.

Nếu trí thông minh nhân tạo đảm nhận nốt vai trò trên, điều này sẽ đẩy hàng triệu dân thường đến tình thế nguy hiểm, bởi chương trình AI không có những nhận thức tình huống hay xem xét ra quyết định giống như người điều khiển máy bay không người lái.

Theo thời gian, những cỗ máy này sẽ được phát triển sánh ngang hay thậm chí vượt qua cả khả năng của con người. Điều này tiếp tục gây nhiều tranh cãi. Chuyện gì sẽ xảy ra nếu robot sát thủ rơi vào tay đối tượng có mưu đồ xấu, những kẻ không ngại ngần sử dụng chúng đối với cả dân thường. Chúng sẽ trở thành thứ vũ khí hoàn hảo cho khủng bố, và khiến các cuộc chiến tranh nổ ra dễ dàng hơn. Bằng cách giữ con người cách xa chiến trường, robot sát thủ sẽ biến các cuộc chiến tranh ngày càng giống trò chơi điện tử thực tế.

Khó kiểm soát

Tesla có thể nâng cấp một chiếc ôtô thông thường trở thành phương tiện lái tự động trên đường cao tốc chỉ bằng cách cập nhật một phần mềm đi kèm. Ví dụ trên cho thấy, trong tương lai, những hệ thống bình thường, không gây sát thương, cũng hoàn hoàn có khả năng trở thành vũ khí tự động gây chết người chỉ bằng cách thay đổi phần mềm. Vì thế, làm sao để kiểm soát các loại robot sát thủ thực sự là một bài toán khó, Walsh đánh giá.

Theo ông, phải có những biện pháp để kìm hãm việc phát triển robot sát thủ ngay từ bây giờ. Một lá thư kêu gọi ban hành lệnh cấm robot sát thủ được đưa ra từ hồi tháng 7. Theo đó, một số nhà nghiên cứu hàng đầu về AI và robot như giám đốc điều hành công ty Google DeepMind, lãnh đạo phòng nghiên cứu AI của Facebook, người đứng đầu Viện Allen, cùng hàng nghìn chuyên gia khác đã cùng ký tên ủng hộ đề xuất trên.

Hội nghị Liên Hợp Quốc về các loại vũ khí thông thường tháng tới sẽ tái họp ở Geneva để quyết định liệu có nên tiếp tục xem xét vấn đề này cũng như liệu có nên tiến tới ban hành lệnh cấm đối với robot sát thủ hay không.

"Vì lợi ích của thế giới, tôi hy vọng điều đó sẽ xảy ra", ông Walsh nói.

Robot chiến đấu đa nhiệm Platform-M đang được Nga phát triển. Ảnh: Sputnik News

Những người không đủ tiền chết tử tế ở Hàn Quốc

Phải chết trong cô đơn mà không có lấy một đám tang là nỗi ám ảnh của những người già cả và nghèo khó ở Hàn Quốc.

Ông Park Jin-ok dành một phút mặc niệm trước ngăn lạnh chứa xác một người không ai thừa nhận. Ảnh: New York Times

Trong một nền văn hóa mà những đám tang thường được tổ chức trang trọng, kéo dài tới ba ngày, với hàng trăm quan khách tham gia thì tang lễ của ông Song In-sik lại quá đỗi đơn giản. Nó chỉ có duy nhất một khách viếng cũng chính là người đã đứng ra tổ chức đám tang này.

Ông Park Jin-ok đặt một bàn trái cây, cá khô và hoa giấy trước ngăn chứa thi thể của ông Song trong nhà xác bệnh viện Sungae ở thủ đô Seoul, Hàn Quốc. Park đốt hương, vái lạy trước khi người điều hành nhà xác yêu cầu cầu ông thu dọn mọi thứ. Điều đáng chú ý là Park không hề quen biết với ông Song.

Song, 47 tuổi, qua đời hồi tháng 7. Phải ba ngày sau khi trút hơi thở cuối cùng, thi thể ông mới được tìm thấy trong tình trạng đang phân hủy tại một căn phòng trọ nhỏ. Tuy vậy, ông vẫn được xem là may mắn khi vẫn có một đám tang dù không mấy tươm tất. Hiện nay, ngày càng có nhiều người Hàn Quốc đang phải chết trong cô độc bởi không có bất kỳ ai đứng ra nhận thi thể hay tổ chức tang lễ cho người quá cố, theo New York Times.

Cái chết cô độc

Theo số liệu thống kê của chính phủ, những "cái chết cô độc" như trên đang có chiều hướng gia tăng ở Hàn Quốc. Điều này cho thấy sự thay đổi sâu sắc trong cấu trúc gia đình truyền thống ở quốc gia châu Á này.

Dù đa số người dân Hàn Quốc đều được hưởng lợi từ sự tăng trưởng bùng nổ của nền kinh tế trong vài thập niên trở lại đây nhưng vẫn còn những gia đình nằm ngoài vòng tròn lợi ích ấy.

"Những người bị tụt hậu dần trở nên cô đơn, bởi không giống tầng lớp người nghèo trước đây, họ phải chứng kiến cộng đồng của mình bị phá hủy để tái phát triển đô thị", ông Kim Keun-ho, mục sư Thiên chúa giáo từng nhiều lần tiếp xúc với dân cư tại các khu ổ chuột tồi tàn bậc nhất ở Hàn Quốc, nói. "Những người nghèo khó và giả cả, họ chẳng có nơi nào để đi".

Mục sư Kim đã theo sát những biến động ở Hàn Quốc từ cuộc khủng hoảng tài chính châu Á cuối những năm 1990.  Theo ông, rất nhiều người sau khi mất việc không thể phục hồi vì lạc lõng trước nhịp độ quá nhanh của cuộc sống cũng như sự cạnh tranh gay gắt trong xã hội. Đến nay, khi ở vào độ tuổi ngoài 40 hoặc hơn, những người này phải ngủ tại ga tàu điện ngầm hay dưới các đường hầm. Khung cảnh ấy gợi nhớ tới những năm tháng đầy khó khăn ở Hàn Quốc sau cuộc chiến tranh liên Triều.

Tình trạng trên là minh chứng cho thấy những rạn nứt trong mối quan hệ xã hội tồn tại hàng trăm năm qua ở Hàn Quốc. Cha mẹ dành hết tiền bạc cho con cái với mong ước nương nhờ chúng khi về già. Song, không ít người cao tuổi ở quốc gia này hiện phải lâm vào cảnh chẳng có một đồng dành dụm nào khi về hưu trong khi con cái lại không đủ khả năng chu cấp cho họ.

Theo một báo cáo đưa ra tháng trước, tỷ lệ người cao tuổi có thân nhân hay bạn bè để nhờ cậy khi về già ở Hàn Quốc xếp hạng cuối cùng trong số các quốc gia thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD). Trợ cấp xã hội dành cho những người ngoài độ tuổi 50 cũng ở mức tương đối thấp.

"Một xã hội để những người nghèo khó, bị bỏ rơi phải chết mà không có nổi một đám tang là xã hội chết dần từ bên trong", ông Park, lãnh đạo nhóm tình nguyện Nanum & Nanum chuyên tổ chức các tang lễ đơn giản cho những người chết trong cô độc, nhận xét. "Họ phải sống những ngày cuối đời với nỗi ám ảnh thi thể mình sẽ bị đối xử như rác rưởi".

Tang lễ và địa vị

Theo các nhà hoạt động, một trong những nỗi lo sợ lớn nhất của người nghèo là họ phải chết mà không có tang lễ tử tế. Tại Hàn Quốc, giá trị và vị trí của một gia đình trong cộng đồng được đong đếm và đánh giá qua những đám tang, có bao nhiêu khách đến viếng và họ ở lại trong bao lâu.

Nhưng đối với người nghèo, một sự kiện như vậy thực sự nằm ngoài tầm với. Nhiều người còn không thể tìm lại thân nhân của họ.

"Đặc biệt là trong trường hợp người già cả sống một minh hay người vô gia cư", Kim Jae-ho từ Viện Sức khỏe và Vấn đề Xã hội Hàn Quốc, cho biết. "Những người còn sống không muốn nhận thi thể của họ hàng mình bởi họ không chịu nổi gánh nặng kinh tế quá lớn khi phải trang trải cho một đám tang".

Suốt 6 năm qua, cựu chiến binh Choi Jeong-woong, 71 tuổi, sống qua ngày với số tiền 220 USD mỗi tháng trong một quán trọ cũ mà như mục sự Kim miêu tả là nơi "cô đơn nhất ở Hàn Quốc". Rất nhiều cư dân tại đây dành những năm tháng cuối đời trong căn phòng nhỏ đến nỗi chỉ vừa kê đủ một chiếc giường con. Choi nói ông chẳng còn ai thân thích để lo đám tang cho mình.

"Tôi thường hàn huyên với bạn bè về quãng thời gian khi còn tham chiến ở Việt Nam", ông Choi nói với đôi tay run lập cập. "Giờ tôi không làm thế nữa bởi tôi không muốn làm đổ thức ăn ở nơi công cộng".

Chỉ số Hưu trí toàn cầu Mercer Melbourne 2015 được công bố tháng trước tính toán hệ thống thu nhập của người về hưu tại 25 nền kinh tế lớn và xếp hạng Hàn Quốc đứng thứ 24, chỉ cao hơn Ấn Độ. Năm ngoái, chỉ 45% người Hàn Quốc trong độ tuổi từ 55 đến 79 có lương hưu trong khi chi tiêu trung bình hàng tháng của họ là 431 USD, bằng 82% mức chi phí sinh hoạt tối thiểu cho một người.

Khoảng 30% người cao tuổi Hàn Quốc có thu nhập hàng tháng dưới mức nghèo tuyệt đối. Nhưng những người này chỉ có thể nhận trợ cấp nếu chứng minh được rằng gia đình không mong muốn hoặc không thể chu cấp cho họ. Nhiều người khước từ lựa chọn trên bởi họ cảm thấy quá xấu hổ khi phải thừa nhận rằng hàng năm trời nay không người thân nào liên lạc với mình.

Theo một nghiên cứu của Viện Sức khỏe và các Vấn đề Xã hội Hàn Quốc, cứ 4 người cao tuổi ở nước này lại có một người mắc chứng trầm cảm. Tỷ lệ tự tử của nhóm người cao tuổi cũng tương đối cao, gấp đôi so với mức trung bình cả nước.

Ông Ham Ham Hak-joon, 87 tuổi, hiện sống một mình trong căn phòng đi thuê với giá 130 USD mỗi tháng tại một khu phố tồi tàn. Ông từng làm chủ một công ty vận tải nhỏ nhưng bị phá sản trong cuộc khủng hoảng tài chính năm 1997-1998. Nỗi lo lắng không có một đám tang cũng hàng ngày ám ảnh Ham nhưng nó đã được hóa giải bởi Nanum & Nanum khi nhóm này đồng ý tổ chức tang lễ cho ông.

"Tôi sẵn sàng để chết rồi", ông nói trong khi mắt vẫn dán vào màn hình tivi, thứ phương tiện duy nhất giúp ông kết nối với thế giới xung quanh.